حل مسئلهء خلاق از دغدغهء مديران سازمان هاي امروزي است. نكتهء جالب اينجاست كه حل مسئله خلاقانه مي تواند به صورت يك مهارت آموزش داده شود. تفكر افقي Lateral Thinking خود به مثابه روش تفكر خلاق محسوب مي شود و اين روش تكنيك هايي دارد كه با اجراي آنها مي توان تفكر افقي را عملياتي ساخت. اين تكنيك ها به شرح زير قابل ارائه هستند:

اشتراك در رهبري سازماني

حس مسئوليت مشترك كاركنان در مورد حيات سازمان را اشتراك در رهبري سازماني ناميد ه اند. اين حس براي مديريت تيم هاي كاري بسيار كليدي است. البته وجود اين حس نياز به رهبران ماهر و موثري كه در گروه ها به عنوان "تسهيل گر" عمل مي كنند را نفي نمي كند. اما اين ساختار از ديدگاه ها، مهارت ها و تجربيات ديگر اعضاء تيم بهره مند مي گيرد تا بتوان ايده هاي خلاقانه را براي حل مسائل سازماني استخراج كرد. در روش هاي سنتي رهبري ممكن است تا بدين وسعت از استعدادهاي اعضاء تيم استفاده نشود.

در كلينيك مايو، از تكنيك اشتراك در رهبري براي افزايش ميزان رضايت كاركنان استفاده مي شود. در اين كلينيك نمايندگان كليهء رده هاي كاركنان گرد هم آمدند تا تيم هاي خود را به سمت چشم اندازي مشترك رهبري و هدايت كنند.

اعضاء تيم به يكديگر كمك مي كنند تا اهداف برنامه توسعه يافته، اجرا شود و نوعي حس مالكيت مشترك پديد آيد.

تفكر سيستمي

پيتر سنگه معتقد است كه تفكر سيستمي "بعد پنجم" است چون كمك مي كند كه ديگر ابعاد سازماني بايكديگر هماهنگي پيدا كرده و در جهت منافع شركت به تركيب شوند. تفكر سيستم مبتني بر ارتباط ميان نيروهاي سازماني و در نظر گرفتن آنها در قالب فرايندي مشترك مي باشد. همچنين، تفكر سيستمي پلاتفورمي براي ارزيابي مسائل سازماني و حل اين مسائل با اتخاذ نگرشي كل گرا محسوب مي شود.

تكنيك تفكر سيستمي براي حل مسائلي مناسب است كه راه حل مشخص و يا ساده اي ندارند و عموماً به صورت فرايندي پويا در طي زمان متحول مي شوند. به طور مثال كاهش سرمايه گذاري تحقيقاتي در سازمان هاي آكادميك شايد در كوتاه مدت منجر به صرفه جويي شود، اما در بلند مدت حيات اين نوع سازمان ها را به خطر مي اندازد.

بكارگيري تخصص هاي مختلف

ايجاد تيم هاي چند وظيفه اي به عنوان شبكه هاي نوآوري و ايده پردازي يا مراكز نو آوري همگي با اين هدف صورت مي گيرد كه افرادي كه سوابق و تخصص هاي مختلف دارند در كنار يكديگر قرار گرفته و ديدگاه هاي يكديگر را تقويت كنند. اين نگرش در بيمارستاني كه نگارنده مورد مطالعه قرار داد، اتخاذ شد: يكي از بيماري هاي خطرناك عدم كاركرد درست دريچهء ميترال قلب است. براي حل اين مسئله راه حل استاندارد عمل باز قلب مي باشد. اما براي اتخاذ نگرش جديدي نسبت به اين مسئله در بيمارستان مورد مطالعه تيمي از متخصصين تشكيل شد كه متشكل بود از مهندسين برق، مهندسين مكانيك، طراحان الكترونيك، جراحان قلب، تكنيسين هاي جراحي و پزشك هاي عمومي تا به كمك يكديگر دستگاهي را براي درمان اين بيماري طراحي كنند. اين دستگاه توسط تيم طراحي شد و در سال 2004 با موفقيت در حيوانات تست شد و در سال 2006 با موفقيت تمام در قلب انسان ها كار گذاشته شد. با درگيري افرادي كه ظاهراً از لحاظ تخصصي ارتباطي با يكديگر نداشتند طراحي اين دستگاه با موفقيت و شموليت بيشتري صورت گرفت.

طوفان مغزي

طوفان مغزي تكنيكي است براي ارائه ديدگاه ها و راه حل هاي مختلف براي حل يك مسئلهء خاص. روش هاي موفق طوفان مغزي شامل جمع آوري تعدادي از افرادي است كه با مسئله آشنايي دارند ، تعريف مسئله، اجتناب از قضاوت، و ايجاد محيطي مناسب براي ابزار عقيدهء شركت كنندگان. بعد از اينكه ايده ها ابراز شدند، ايده هاي مشابه كنار يكديگر قرار مي گيرند، سپس شركت كنندگان در مورد منطقي ترين ايده ها راي مي دهند و سعي مي كنند 3 تا 6 ايدهء اوليه را بيشتر تحليل كنند.

روش هاي جديدي مثل TRIZ  و Mind Mapping به نوعي طوفان مغزي ساخت يافته محسوب مي شود. به طور مثال، TRIZ روشي آلگوريتمي اتخاذ مي كند تا سيستم هاي جديد اختراع شود و يا سيستم هاي قديمي تصحيح شوند.

از جانب ديگر Mind Map يا نقشهء ذهني از دياگرامي استفاده مي كند كه بيانگر واژه ها، ايده ها، فعاليتها و ديگر عناصري است كه حول يك مسئله مطرح مي شود.

ريشه يابي

تحليل علت و معلولي مي تواند در حل مسائل به كار گرفته شود. اين روش مبتني براين عقيده است كه با ريشه يابي مسائل و تعيين علل مي توان به حل مسئله پرداخت. در اين روش "چرايي" مسئله مورد سوال قرار مي گيرد. هر بار كه جوابي مطرح مي شود، يك "چراي" ديگر مطرح مي گردد و اين سيكل 4 بار تكرار مي شود تا سطوح زيرين علل ريشه يابي شوند. بعد از ريشه يابي علل مي توان نسبت به حال آنها اقدام نمود.

نمونه سازي

تست هاي آزمايشي يا نمونه سازي نيز روش هايي هستند كه عمدتاً در توسعهء محصول جديد به كار گرفته مي شوند و هدف اين فرايندها بررسي كاستي ها و مسائلي است كه ممكن است در ارائه خدمات يا محصولات جديد وجود داشته باشد. به دنبال تبديل ايده هاي بديع به محصول و خدماتي نوين مي توان آنها را به نمونه اي ملموس تبديل ساخت تا مورد تجزيه و تحليل قرار گيرند. تحليل شامل ارزيابي ويژگي هاييست كه مي تواند موجب موفقيت يا شكست ايدهء نوآورانه در عمل شود و جوانبي مثل عملياتي و تجاري بودن ايده در كنار حفظ و نگهداري و تعميرات را مورد بررسي قرار مي دهد. بدين طريق ايده ها به صورت محدود عملياتي مي شوند و مسائل مرتبط به آنها شناخته مي شوند تا بعد از تجاري شدن و يا بكارگيري گسترده با شكست مواجه نشوند.

آخرین تغییر: Wednesday، 4 Shahrivar 1394، 11:30 AM